نجوم در نگاه نظامي

اين منظومه ي با شكوه كه مشتمل بر چهار هزار و هفت صد بيت است حكيم جمال الدين ابو محمد الياس ابن يوسف نظامي در سل پانصدو هشتادو چهار سروده است آن چه در اين جا مي خواني تحليل كوتاهي بر جنبه هاي نجومي اين شعر است .

مجنون خداي متعال را مي ستايد ودر نيايش خود ،آسمان را به طرزي هنر مندانه در برابر ديدگان ما به تصوير مي كشد .

^{صدگونه ستاره شباهنگ************بنموده سپهر در يك اورنگ}

ستاره ي شباهنگ يا تيشتر نزديك ترين ستاره به ما بعد از خورشيد است ونور خيره كننده اي دارد اين ستاره در ناحيه ي پايين صورت فلكي جبار قرار دارد وآن را الهه ي باران مي دانسته اند زيرا ،طلوع آن مصادف با طغيان رود نيل بود .

^{كرده فلك از فلك سواري *************رويين در قطب را حصاري}

فلك سواري را مي توان اشاره به حركت تقديمي زمين وجابه جا شدن ستاره ي قطبي طي ساليان دانست .

^{فرقد به يزك جنيبه رانده ************كشتي به جناح شط رسانده}

كشتي يكي از صورت فلكي نيم كره ي جنوبي است كه مشخص ترين ستاره ي آن ،ستاره ي سهيل است .

^{پروين زحرير زرد و ازرق*************برسنجق زر كشيده بيرق}

خوشه ي پروين از زيبا ترين خوشه هاي آسماني ودر محدوده ي صورت فلكي ثور قرار دارد كه درقديم با تميز دادن نه ستاره ي آن قدرت دانايي را مي سنجيدند .

^{گفتي ز كمان گروه شاه ***********يك مهره فتاد بر سر ماه}

^{يا شكل عطارد از كمانش ***********تيريست كه زد بر آسمانش}

^{زهره كه ستام زين او بود ***********خوش خو چو خوي جبين او بود}

^{خور شيد چو تيغ او جهانسوز ***********پوشيده به شب برهنه در روز}

^{مريخ به كينه گرم تعجيل **********تا چشم عدوش را كشد ميل}

^{برجيس به مهر او نگين داشت ***********كاقبال جهان در آستين داشت}

^{كيوان مسني علاقه آويز ***********تا آهن تيغ او كند تيز}

در اين هفت بيت شاعر هفت فلك را به عقيده پيشينيا ن گرد زمين در گردش بودند را به تصوير مي كشد.

عطارد(تير):در زبان فارسي به معناي تير است و سياره عطارد،تيري است آسماني كه از كمان باريتعالي جسته است.

زهره(ناهيد):سياره ايست كه در اشعار و داستان ها به زيبايي معروف است.خورشيد،ستاره عالم تاب و حيات بخش ما، شمشيري است كه در روز برهنه و شب هنگام در غلاف است.

مريخ(بهرام):به دليل جو پوشيده از گرد اكسيد مس،قرمز ديده مي شود و به همين خاطر خداي جنگ نام گرفته است.

برجيس(مشتري):بزرگ ترين سياره منظومه شمسي نماد خوشبختي و سعادت است.

كيوان(زحل):زيبا ترين سياره منظومه شمسي است.مسن بر وزن رسن آلتي است پولادين كه بر كمر مي آويختند و بر آن شمشير را تيز مي كردنند،نظامي حلقه هاي زحل را اينگونه ديده است.

...ادامه دارد...